GRENZELOZE LIBERALE SPIRIT IN ESTLAND

Begin juni waren wij te gast bij de grootste politieke partij van Estland, de Estse Hervormingspartij. Tevens de partij die de jongste minister president van heel Europa levert, de 34-jarige Taavi Roivas. Opvallend jong. Maar niet zo heel gek als je je bedenkt dat de democratie in Estland pas zo’n 20 jaar jong is. De voorvechters van toen, zijn de ministers van nu. Hun gemiddelde leeftijd ligt ook zo rond de 35 a 40 jaar. Het bezoek vond plaats in Tallinn, de hoofdstad van Estland en werd georganiseerd door The Academy of Liberalism. Hun missie is om meer kruisbestuiving te laten plaatsvinden tussen jonge liberalen in Europa en samen te zoeken naar nieuwe (liberale) ideeën voor huidige en toekomstige vraagstukken.

Groot durven denken Taavi Roivas en diverse ministers namen uitgebreid de tijd om ons te ontmoeten. Wat direct opviel was het enthousiasme, de onbevangenheid en de grenzeloze wil om Estland elke dag een stukje beter te maken. We kregen een inkijk in tal van actuele vraagstukken. Niet zelden getuigden de oplossingen van de nodige creativiteit en lef. Zo ligt er nu een voorstel om de stemgerechtigde leeftijd naar 16 jaar te verlagen om zodoende jonge mensen al vroeg te betrekken bij maatschappelijke en politieke uitdagingen. En hebben de ministers bij het uitbreken van de crisis zonder aarzelen hun salaris met 20% verlaagd. Ook het salaris van ambtenaren werd met datzelfde percentage gekort (het alternatief was dat een grote groep ambtenaren hun baan zou verliezen). In Nederland ondenkbaar. Hetzelfde geldt voor de snelheid waarmee men besluiten neemt. Het lijkt bij te dragen aan hun veerkracht en positieve grondhouding: “samen kunnen we vrijwel elk dilemma aan”. Een diepgeworteld stukje “ontplooingsliberalisme” in deze nog zo jonge democratie.

Defensie van de toekomst? Het debat over de geopolitieke verhoudingen tussen Rusland en Oekraïne maakte de meeste indruk. Want dat Rusland invloed heeft, staat buiten kijf. Hoeveel invloed wordt pas ėcht duidelijk op het moment dat je er als land aan grenst. In Estland wordt dagelijks de druk gevoeld. Of het nou gaat om het gevoel dat de verkiezingen door Rusland beïnvloedt worden of het stijgende aantal Russische militairen aan de grens. Niet verwonderlijk dat de ongerustheid over de Russische agressie groeit, alsmede hun bereidheid tot (militair) ingrijpen. Tijdens onze trip kregen we ook uitleg over de totaal verschillende interpretaties van Rusland en (West-) Europa op het gebied van internationaal recht. Om dit te begrijpen analyseerden we ook invallen van jaren terug in Irak en Kosovo. Internationaal recht blijkt nog ingewikkelder dan we zelf al dachten.

Het bezoek aan Estland zet in elk geval te denken. Natuurlijk, de situatie in Rusland en Oekraïne grijpt ook ons aan. Maar we betrappen ons er zelf op dat het af en toe wat ver weg voelt. Onbegrijpelijk vinden de liberalen in Estland. Het leidt tot een stevig debat over het al dan niet (blijven) investeren in moderne militaire capaciteit, over de tweeprocentsnorm voor defensie-uitgaven (waar Nederland ver op achter blijft en waar Estland keurig aan voldoet), over de voor- en nadelen van dienstplicht, en over solidariteit tussen Europese landen onderling. Als wij spreken over ‘Europa, waar nodig’, hoort een gezamenlijk en stevig defensie beleid er dan niet gewoon bij?

Estland het meest liberale land van Europa Op bovenstaande vragen is natuurlijk geen pasklaar antwoord te geven. En niet alle ideeen zijn direct over te nemen in Nederland. Toch denken we dat we van Estland kunnen leren. Ze zijn in staat echte keuzes te maken. ‘Weten’ zien ze daarbij als ‘vasthouden’. ‘Herkennen’ en ‘keuzes maken’ als ‘loslaten’. Een instelling waarmee ze nog ver kunnen komen. Niet gek dus dat Tweede Kamerlid Mark Verheijen tijdens een workshop op het voorjaarscongres van 13-14 juni, Estland noemde als misschien wel het meest liberale land van Europa. Het zou zomaar eens waar kunnen zijn.


Fabiènne Hendricks (30) is directielid bij het Platform Bèta Techniek. Binnen de VVD is Fabiènne actief als voorzitter van de Partijcommissie Onderwijs, als raadslid in Bloemendaal, het Curatorium van de TeldersStichting, en lid van het Bestuur Liberaal Maatschappelijk Middenveld.

Dennis Wiersma (28) is projectleider voor de Aanpak Jeugdwerkloosheid en werkzaam bij pensioenuitvoerder PGGM. Eerder was hij voorzitter van FNV Jong en het jongste lid van de Sociaal Economische Raad. Binnen de VVD is Dennis actief voor de commissie Permanente Inhoudelijke Verdieping, waar hij het thema Sociale Zekerheid leidt.